YENİ TÜRK TİCARET KANUNU VE İŞ HAYATI

Giriş

Yeni Türk Ticaret Kanunu 14 Şubat 2011 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Ancak kanun değişikliğe uğramış ve bu değişiklik 30 Haziran 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. Bu kanun ülkemizin ticari hayatını baştan sona değiştirecektir. Bu değişiklikler ülkemizi ve ticari işletmelerimize geleceğe hazırlayacak ve küresel ekonomide daha rekabetçi bir hale getirecektir. Ülkemiz işletmelerinin büyük bir kısmının KOBİ olduğu gerçeği de göz önüne alındığında kanun, KOBİ’lerin kurumsallaşarak nesiller boyu yaşayabilmesinin alt yapısını hazırlamaktadır. Bu çalışma kanundaki önemli bölümlerden biri olan şirketler konusuna odaklanmış ve temel değişiklikleri vurgulamayı amaç edinmiştir. Kanun’nun ikincil mevzuat yayınlanmadan uygulanması olanaklı olmadığından, ikincil mevzuatın yayınlanmasının ardından birçok sorunun cevaplanacağı da unutulmamalıdır. Çalışmanın amacı KOBİ’lere gelecek ile ilgili vizyon çizebilmeye yardımcı olmak ve KOBİ’lerin gelişmesine ufak da olsa katkıda bulunabilmektir.

1-    YENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NA GENEL BAKIŞ

Yeni Türk Ticaret Kanunu sadece şirketler için büyük değişikliklere yol açmayacak, tüm ticari hayatı baştan aşağı yeniden inşa edecek yenilikler ve değişiklikler getirmektedir. Bu nedenle de kanun’un amacını ve ruhunu iyi anlamak için kanun ile birlikte gerekçeleri de anlayabilmek çok önemlidir. Son yıllarda ilk defa böylesine köklü değişiklikler içeren bir kanunda gerekçeler son derece bilimsel ve açıklıkla ifade edilmiştir.

Kanun’da en önemli iki konudan birincisi; kapalı tipteki yani aile şirketlerindeki yapıyı ortadan kaldırmayı hedeflemesi ve kurumsal yönetimi benimsetmeyi zorunlu kılması, ikincisi ise tüm şirketlerin şeffaflık ilkesine göre hareket etmesini yaptırımları ile birlikte düzenlemesi ve bağımsız denetimin zorunluluk olmasıdır. Ancak bu amaçların bazılarından yapılan değişikliklerle vazgeçilmiştir veya zamana yayılmaya çalışılmıştır.

Yeni Türk Ticaret Kanunu 6 kitaptan oluşmaktadır.

  • Ticari İşletme
  • Ticaret Şirketleri
  • Kıymetli Evrak
  • Deniz Ticareti
  • Taşıma İşleri
  • Sigorta Hukuku

Yeni TTK’nın önemi; hukuki boyutunun yanısıra muhasebe, denetim, finansal raporlama konularını ön plana çıkarmasıdır. Örneğin 1535 maddeden oluşan kanundan denetimle ilgili yaklaşık 10 maddeyi çıkardığınızda bu kanun tamamen ruhunu kaybeder ve uygulanamaz olur, yazılan amaçlar da gerçekleşmez. Dolayısıyla Kanun şirketlerde öncelikle muhasebe uygulamalarında ve sonra da denetim uygulamalarında değişiklikler getirmektedir.

2-    YENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ TEMEL İLKELER

  • Kurumsal Yönetim (İlkeler değişikliklerle hafifletilmiştir.)
    • Hakkaniyet
    • Şeffaflık
    • Hesap Verebilirlik                             
    • Sorumluluk
    • Kamuyu Aydınlatma
      • (İnternet sitesi kurma Kamu Yararını İlgilendiren Kurumlarda-BKK ile belirlenecektir.)
      • Bağımsız Denetim
        • (Kamu Yararını İlgilendiren Kurumlarda-BKK ile belirlenecektir.)
        • Malvarlığının Korunması
          •  (Ortaklar işletmeden para çekebileceklerdir.)
          • Pay Sahibinin Korunması
          • İşlem Güvenliği

3-    TÜRK TİCARET KANUNU’NUN GETİRDİĞİ BAŞLICA YENİLİKLER

  • Küçük, orta ve büyük ölçekli işletme ve şirket kavramları düzenlenerek, bunlara bir takım sonuçlar bağlanmıştır.
  • Tacir sıfatına ilişkin düzenlemeler hemen hemen korunmuştur.
  • Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet satımı sözleşmelerinde bazı konular (temerrüt, vade, faiz oranı ve taksitli mal satımı) , küçük ve orta ölçekli işletmeleri korumak amacıyla sözleşme özgürlüğünde kısıtlama getirecek şekilde radikal bir şekilde düzenlenmiştir (m. 1530).
  • Ticaret şirketlerinin hak ehliyeti yeniden düzenlenerek ultra vires yasağı kural olarak kaldırılmıştır.
  • Ticaret Şirketlerinin birleşmesi ve nev’i (tür) değiştirmesi, şeffaflık, malvarlığının ve pay sahipliğinin korunması ilkeleri doğrultusunda yeniden ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
  • Vergi mevzuatında düzenlenen bölünme ilk defa olarak özel hukuk alanında düzenlenmiştir.
  • Şirketlerin yeniden yapılanması kapsamında:

– İlk kez ticari işletmenin bir ticaret şirketiyle birleşmesi

– Ticaret şirketinin ticari işletmeye dönüştürülmesi düzenlenmiştir.

  • Hakim şirket ve bağlı şirketler (şirketler topluluğu) arasındaki ilişkiler ve sonuçları ilk defa düzenleme altına alınmıştır.
  • Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecek olan şirketlerin bir WEB sayfası olması zorunludur.

4-    ANONİM ŞİRKETLER

  • A.Ş. kuruluşu yeniden düzenlenmiştir.

–      Tedrici kuruluş kaldırılmıştır.

–      Şirket kurulduktan sonra 2 ay içinde halka açılabilecektir.

–      Şeffaflık, malvarlığının korunması ve etkin denetim ilkeleri kapsamında

şirket kuruluşu prosedürel anlamda güçleştirilmiştir.

–          Kuruluştaki  kanuna aykırılıklar nedeniyle fesih davası  öngörülmüştür.

  • Tek ortaklı sermaye şirketi (anonim ve limited şirket) mümkün hale getirilmiştir.
  • A.Ş.’lerde, Yönetim Kurulu’nun esas sözleşmede belirlenen tavan sermayeye kadar sermaye arttırmasına olanak sağlayan kayıtlı sermaye sistemi – halka açık şirket olmasalar dahi- kabul edilmiştir.
  • Anonim Şirketlerin kendi paylarını,  esas sermayenin %10’una kadar iktisap etmelerini sağlayacak yeni bir düzenleme getirilmiştir.
  • YK üyelerinin pay sahibi olma şartı kaldırılmıştır.
  • Yönetim organı tek bir kişiden de oluşabilecektir.
  • Tüzel kişiler de yönetim kurulu üyesi olabileceklerdir.
  • Pay ve pay sahipleri gruplarının, azınlığın Yönetim Kurulu’nda temsil edilme hakkı, imtiyaz hakkı olarak düzenlenmiştir.
  • Finansal Tablolar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
  • Yönetim Kurulu üyelerinin sorumluluğu yeniden düzenlenmiştir.
  • Yönetim kurulu üyesi, onun yakınları, kendisinin ve söz konusu yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ve en az yüzde yirmisine katıldıkları sermaye şirketleri, şirkete nakit borçlanamazlar. Bu kişiler için şirket kefalet, garanti ve teminat veremez, sorumluluk yüklenemez, bunların borçlarını devralamazlar.
  • Sermaye şirketlerinde bağımsız denetim sistemi getirilerek denetçi organ sıfatı kaldırılmıştır. Ancak bağımsız denetime tabi şirketler Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecektir.
    • Limited Şirketlerde ortaklara tanınan haklı nedenle fesih davası açma hakkı, anonim şirkette de azınlığa tanınmıştır.
    • Teknolojide yaşanan gelişmelere paralel olarak sermaye şirketlerinin genel kurul ve yönetim kurullarının elektronik ortamda yapılmasına olanak sağlanmıştır.
    • Yeni TTK’nın bir çok hükmüne aykırılık m. 562’de idari para cezası, adli para cezası ve hapis cezası yaptırımına bağlanmıştır.

5-LİMİTED ŞİRKETLER

  • Şirket tek ortaklı olabilecektir ve ortak sayısının en fazla 50 olması şartı korunmuştur.
  • Asgari sermaye en az 10.000 TL’dır. Bu sermayenin nakit kısmının % 25’inin tescilden önce ödemesi gerekmektedir.
  • Bir ortak birden fazla esas sermaye payına sahip olabilecektir. Esas sermaye payı ispat aracı olan bir senede ya da nama yazılı senede bağlanabilmektedir.
  • Şirket sözleşmesinde, esas sermaye payının devri için, ortaklar genel kurulunun onay vermesi şartı kaldırılabilir. Böyle bir düzenleme yoksa devir genel kurulunun onayıyla geçerli olur. Onay için aranan yetersayı hafifletilmiştir.
  • Esas sözleşmede ortaklara ek ödemede bulunma ve yan edim yükümlülükleri öngörülebilir.
  • Ortaklar veya onlara yakın kişiler tarafından şirkete verilen ve özkaynakların yerini tutan nitelikteki ödünçler, bir sözleşme veya beyan dolayısıyla sırada en sonda yer alanlar da dâhil olmak üzere diğer tüm alacaklardan sonra gelir.
  • Özden organ ilkesi kaldırılmıştır. Sözleşme ile yönetim ve temsil, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara bırakılabilir. En azından bir ortağın yönetim ve temsil hakkının bulunması zorunludur. Tüzel kişi de müdür atanabilir.
  • A.Ş’nin denetimine ve tasfiyesine ilişkin hükümler limited şirketin tasfiyesine de uygulanır.

Anonim ve Limited Şirketlerde Ortağın Şirkete Borçlanması

Ülkemizde özellikle KOBİ’lerde sıklıkla rastlanılan konulardan biri şirket ortak ya da ortaklarının şirkete borçlanmalarıdır. Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun ilk hali sermaye şirketlerinde ortakların şirkete nakdi ve ayni borçlanmalarını yasaklamakta ve karşılığında adli para cezası öngörmekteydi. Ancak yapılan değişikliklerden sonra ortakların şirkete borçlanabilmeleri iki istisna dışında serbesttir. Bu istisnalar mevcut olduğu halde borçlanmanın cezası üç yüz günden az olmamak üzere adli para cezasıdır. Ayrıca ortakların ayni borçlanma yasağı da kaldırılmıştır.

Şirket ortaklarının şirketten para çekmelerini engelleyen iki istisna aşağıdaki gibidir:

  • Ortakların sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçları var ise
  • Şirketin serbest yedek akçeleri ile karlarının toplamı geçmiş yıllar zararlarını karşılamıyorsa.

Bu iki istisnadan biri mevcutsa şirket ortakları şirketlerine borçlanamayacaklarıdır. Ancak Yeni TTK’nın bu hükmü uygulanırken vergisel düzenlemeler; örtülü sermaye, örtülü kazanç ve transfer fiyatlandırması gibi konular göz ardı edilmemelidir.

6-Yeni Türk Ticaret Kanunu ve Ticari Defterler

  • e-defter’in yasal altyapısı bu kanun ile hazırlanmış olmuştur.
  • Defterlerin dijital ortamda saklanması mümkün hale gelmektedir.
  • Defterler Yönetim kurulu sorumluluğundadır.
  • TTK’nın 64üncü maddesinde defterler; yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri,  pay defteri, yönetim kurulu karar, genel kurul toplantı ve müzakere defteri olarak yazılmıştır. İşletme hesabı defteri de kaldırılmıştır. Her tacir, ticari defterleri tutmak ve ticari defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticelerini, bu kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir. TTK’nın 64üncü maddesi 5. fıkrasında yer alan düzenlemeye göre bu kanuna tabii olanlar, VUK’nun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümlerine uymak zorundadır. Bu zorunluluk, aynı kanunun verdiği yetki çerçevesinde Maliye Bakanlığı’nca yapılan düzenlemelere uyma zorunluluğunu da kapsamaktadır. Aynı madde de ayrıca, bu kanunun defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılık hesapları, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmeyeceği hükme bağlanmıştır. Kanun’la ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekil ve esaslarını belirleme konusunda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı birlikte yetkilendirilmiştir.
  • TTK’nın 65inci maddesinde; defterlerin ve gerekli diğer kayıtların Türkçe tutulması zorunluluğu düzenlenmiştir. Kısaltmalar, rakamlar, harfler ve semboller kullanıldığı takdirde bunların anlamlarının açıkça belirtilmesi, defterlere yazımlar ve diğer gerekli kayıtların, eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılması, bir yazım veya kaydın önceki içeriği belirlenmeyecek şekilde çizilmemesi veya değiştirilmemesi öngörülmüştür. Ayrıca, defterlerin ve diğer gerekli kayıtların elektronik ortamda tutulması durumunda bilgilerin saklanma süresince bunlara ulaşılmasının ve bu süre içinde bunların her zaman kolaylıkla okunmasının temin edilmiş olması şart koşulmuştur.

7- 1 Ocak 2013’den İTİBAREN HAZIRLANACAK FİNANSAL TABLOLAR

  • FİNANSAL DURUM TABLOSU (BİLANÇO)
  • FİNANSAL PERFORMANS TABLOSU (GELİR TABLOSU)
  • ÖZKAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU
  • NAKİT AKIŞ TABLOSU
  • DİPNOTLAR

 8-YENİ TÜRK TİCARET KANUNU VE DENETİM

Kanun’da iki tür denetim öngörülmüştür. Bağımsız denetim, özel denetim.

Denetçi, denetleme yaptığı şirkete, vergi danışmanlığı ve vergi denetimi dışında, danışmanlık veya hizmet veremez, bunu bir yavru şirketi aracılığıyla yapamaz (Madde 400).

Kanun Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenecek büyüklükte olan şirketlerin bağımsız denetimden geçmelerini zorunlu kılmıştır. Şirketler bağımsız denetim kuruluşları ile çalışacaklar ve bağımsız denetim kuruluşları da SMMM veya YMM kuruluşu olacaktır. Şirketlerin defterini tutan, danışmanlık yapan, ticari ilişkisi bulunan SMMM veya YMM (veya kuruluşlarının) o şirkete bağımsız denetim yapması yasaktır.

 9-YENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN SEÇİMİ

  • Denetçi şirket genel kurulunca seçilir.
  • Topluluk denetçileri ise ana şirketin genel kurulunda seçilir. (Madde 399)

 10-YENİ TTK’DA ÖNEMLİ TARİHLER

Yeni Türk Ticaret Kanunu’na Göre Önemli Tarihler Şunlardır:

GENEL   TARİHLER
13 Ocak 2011 Yeni Türk Ticaret   Kanunu’nun TBMM’de kabul ediliş tarihi
14 Şubat 2011 Yeni Türk Ticaret   Kanunu’nun Resmi Gazete’de yayımlanış tarihi
26 Haziran 2012 Türk Ticaret Kanunu ve Türk   Ticaret Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik   Yapılmasına Dair Kanun’un TBMM’de kabul ediliş tarihi
30 Haziran 2012 Türk Ticaret Kanunu ile   Türk Ticaret Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda   Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un Resmi Gazete’de yayımlanış tarihi
1 Temmuz 2012 Yeni Türk Ticaret Kanunu   genel yürürlük tarihi
ÖZEL   YÜRÜRLÜK TARİHLERİ
1 Temmuz 2012 1 Temmuz 2012 tarihinden   itibaren elektronik ortamda yönetim kurulu ve genel kurul yapılması   imkanlarından faydalanılması için gerekli esas sözleşme tadillerinin   yapılması. (Kapalı şirketler için seçimlik).1 Temmuz 2012 tarihinden   itibaren kayıtlı sermaye sistemine geçmek isteyen şirketlerin gerekli   prosedürleri başlatması.Ticari defterlere ilişkin   TTK hükümlerinin yürürlüğe girmesi
1 Ocak 2013 Konsolide ve solo finansal   tablo hazırlanmasında Türkiye Finansal Raporlama Standartları’nın (TMS/TFRS) uygulanmaya   başlaması
14 Şubat 2013 Yeni Türk Ticaret   Kanunu’nun 201. maddesinin 1. fıkrasında öngörülmüş bulunan oy haklarının   kullanılmasına ilişkin sınırlamaya dair hükmün yürürlüğe girmesi
31 Mart 2013 Bağımsız denetime tâbî   olacak şirketlerde Bağımsız denetçinin atanması (Denetçinin, denetlenmesine   Bakanlar Kurulu Kararı ile karar verilmiş şirketin yetkili organı tarafından   en geç 31 Mart 2013 tarihine kadar atanması gerekmektedir).
1 Temmuz 2013 Esas sözleşme hükümlerinin   Yeni Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu hale getirilmesi için son günEsas sözleşmelerde yer alan   farklı genel kurul toplantı ve karar nisaplarının kanun ile uyumlu hale   getirilmesiAnonim şirketlerin esas   sözleşmelerinde bulunan nama yazılı payların devri ile ilgili kısıtlama ve   özel düzenlemelerin Yeni Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu hale getirilmesi için   son gün
1 Ekim 2013 İnternet sitesi açma   yükümlülüğüne tabi olan şirketlerin internet sitesi açma ve internet   sitesinin belli bir bölümünü bilgi toplumu hizmetlerine özgülemeleri için son   gün
14 Şubat 2014 Mevcut sermayelerin Yeni   Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen asgari sermayelere yükseltilmesi için son   günPaylar üzerindeki oy   hakkında 15 oyu aşan imtiyazların Yeni Türk Ticaret Kanunu ile uyumlu hale   gelmesi
1 Temmuz 2014 Bağlı şirketler nezdinde   Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun 202. maddesi kapsamına giren kayıplar var ise   hakim şirket tarafından denkleştirilmesi için son gün

 

 

İÇERİĞE İLİŞKİN BİLGİ

  • Bu bilgiler DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti tarafından eğitim amaçlı sunulmuştur. Üçüncü kişiler tarafından, başka bir amaç için kullanılamaz, kopyalanamaz.
  • Söz konusu materyaller ve içeriğindeki bilgiler, DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti tarafından sağlanmaktadır ve belirli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek amacını taşımaktadır.
  • Buna uygun şekilde, bu materyallerdeki bilgilerin amacı, muhasebe, bankacılık, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane temel olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir.
  • Bu materyaller ile içeriğindeki bilgiler, olduklarıyla şekliyle sunulmaktadır ve DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti, bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. Yukarıdakileri sınırlamaksızın DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti, söz konusu materyal ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair güvence vermemektedir.
  • DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti, satılabilirlik, mülkiyet, belirli bir amaca uygunluk, ihlale sebebiyet vermeme, uyumluluk, güvenlik ve doğruluk konularındaki  garantiler de dahil olmak üzere her türlü zımni garantiden burada feragat etmektedir.
  • Materyalleri ve içeriğindeki bilgileri kullanmamız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluğu tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. DMR Bağımsız Denetim ve SMMM Ltd.Şti.  söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmeyle ilgili bir dava, kanunlar veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.
TheTop

İletişim